Ochrona zabytków w rozumieniu przyjętym w obowiązującej obecnie w Polsce Ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 23 lipca 2003 r. oznacza działania organów administracji publicznych podejmowane w celu:
· zapewnienia warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków polskich oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie;
· zapobiegania zjawiskom niepożądanym: niszczeniu i niewłaściwemu korzystaniu z zabytków, ich kradzieżom, zaginięciom, nielegalnemu wywozowi za granicę;
· kontrolowania stanu zachowania i przeznaczenia zabytków;
· uwzględniania zadań ochronnych w procesie planowania, zagospodarowania przestrzennego oraz kształtowania środowiska.

Zgodnie z ustawą istnieją cztery formy ochrony zabytków:
· wpis do rejestru zabytków;
· uznanie za pomnik historii;
· utworzenie parku kulturowego;
· ustalenie wymogów ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

W wielu pracach teoretycznych dotyczących ochrony zabytków pojęcie ochrony zabytków rozumie się jako ogół działań podejmowanych wobec zabytków dla zapewnienia zachowania ich substancji zabytkowej i umożliwienia społeczeństwu korzystania z wartości zabytkowych, których zabytki są nośnikami. W takim ujęciu pojęcie ochrony zabytków może być utożsamione z pojęciem konserwacji zabytków.

Zabytki takie jak krakowski Wawel czy warszawskie Łazienki Królewskie, to pomniki historii, które łączą nas z przeszłością. By cieszyły oko i były powodem do dumy, potrzebują szczególnej pielęgnacji. Zabytkami nie są tylko zamki, dwory i pałace. To także wyjątkowe zespoły pałacowo-parkowe, to także szczególne rozplanowanie i zabudowa miasta, rynku, zabytkowe uliczki i kamienice. Szczególnej pielęgnacji i ochrony wymagają także wyjątkowe polskie krajobrazy. Zbyt silna ingerencja człowieka w przyrodę może bowiem spowodować, że utracimy to wyjątkowe piękno właściwe dla poszczególnych regionów kraju m.in. Wrocławia,  krajobrazów Małopolski, poznańskich zabytków czy zabytkowego Opola.